Eindelijk fietspaden in Brussel via crowdfunding? / by Kwinten Lambrecht

fietspad.jpg

Fietsen in Brussel is geen sinecure. De vrienden van de auto zijn overal koning en ook de fietsethiek, zoals we die in voorbeeldsteden Kopenhagen of Amsterdam kennen, is verre van omarmd. De Brusselse gemeenten en het Gewest zijn al sinds jaar en dag verwikkeld in mobiliteitsvetes en dat speelt vooral de burger parten. Joost Vandenbroele, de bezieler van het Growfunding project ‘Geef jezelf een fietspad cadeau’ vindt het welletjes geweest en sleept daarom het Gewest voor de rechter. Brusselaars willen niet enkel fietsen voor het plezier, maar ook om de stad leefbaarder, properder en aangenamer te maken. Ik ging op gesprek met Joost Vandenbroele, de bezieler van het project.

Waar komt je idee vandaan?

De inspiratie komt van een tekst die iemand me vorig jaar opstuurde. In die tekst vertelt Fransman Pascal Legrand hoe hij er was in geslaagd om via Europese wetgeving rond luchtkwaliteit de aanleg van een fietspad af te dwingen bij de rechtbank. Hij roept in die tekst ook andere fietsers in Europa op om hetzelfde te doen. Ik ging aan de slag en vond na lang zoeken een advocaat die mij bro bono bijstaat en mij overtuigde om hiermee verder te gaan.
De aanleiding om iets te doen, was toen het feit dat een lokaal gemeentebestuur hier in Brussel het aandurfde om de aanleg van een fietspad op de kleine ring – op de Poincarélaan – om vage politieke redenenen tegen wilde houden. De ene overheid wilde eraan beginnen, maar kreeg dus niet de toestemming van die andere, gewestelijke, overheid. Beleidsversnippering en politieke geruzie, waar fietsers vaak de dupe van zijn. Ik was echt kwaad. Ik dacht ik stapt naar de rechter. Maar dat doe je natuurlijk niet zomaar.

Hoe gaat zo’n juridische procedure in zijn werk? Is 5500 euro ‘genoeg’ om te slagen?

Er is vandaag voor dit project al wat juridisch vooronderzoek gedaan, en daaruit blijkt dat er verschillende pistes zijn die onderzocht kunnen worden. Het eerste doel van het project is een juridische analyse van het ‘recht op fietspaden’ in het Brussels Gewest, vandaag en morgen. We onderzoeken ook of het mogelijk is om zo’n recht op fietspaden af te dwingen in de toekomst. Bestaat er dus zoiets als een rechtstreeks dan wel onrechtstreeks recht op fietspaden? Om zoiets ter dege te onderzoeken is er heel wat werk nodig. Er zijn verschillende opties tot concrete actie mogelijk. Ofwel wetgevende actie: we kunnen voorstellen en ideeën voorleggen aan parlementairen en vragen om die in te voegen in de bestaande regelgeving. Of er is juridische actie: we zoeken een specifieke belanghebbende partij bij een concreet project en ondersteunen die juridisch met de onderzochte elementen, om een juridisch precedent te creëren. Of het doelbedrag van onze crowdfundingcampagne, 5.500 euro, genoeg zal zijn, zullen we nog wel zien. We kunnen er alleszins een aantal heel belangrijke stappen mee zetten. Een stevig publiek debat, waarin we meer en kwaliteitsvoller ruimte voor fietsers op de agenda zetten, dat lukt zeker. Daarom dat ik ook inzet op het verzamelen van beeldmateriaal.

Op weke manier(en) wil je het project promoten?

Ik heb me kunnen inschrijven in een crowdfundingplatform van de HUB, en dat helpt me alvast enorm om op de correcte manier mensen te vragen om het project financieel te ondersteunen. Naast mij aanwezigheid op die platformwebsite van Growfunding is er ook een Facebook pagina die ik levendig probeer te houden: Offrez-vous un bout de piste, of Geef jezelf een stuk fietspad cadeau. Daarnaast geloof ik toch vooral in persoonlijke contacten. Ik vind dat belangrijk om af te toetsen wat de sterktes en zwaktes zijn van dit project. Hoe staan de mensen tegenover dit initiatief? Ik vraag ook altijd aan mensen of ze het project kunnen uitdragen, of ze ‘ambassadeur’ van het project willen zijn. En om dit toch wel abstracte idee een gezicht te geven, heb ik ervoor gekozen om mijn naam en mijn persoonlijk verhaal ook in de boodschap mee te geven.

Welke doelgroep beoog je?

In de eerste plaats de fietsers in Brussel natuurlijk. Maar in het algemeen gaat het toch om een project dat de leefbaarheid in Brussel wil verhogen, dus ik richt met tot mensen die geloven in het leven in een grootstad. In tweede instantie richt ik me dus ook mensen die buiten Brussel wonen, rond de stad of in andere steden. Want net zoals Pascal Legrand heeft gedaan in Frankrijk, wil ik ook graag dat het juridisch werk zal kunnen dienen voor andere plaatsen. Maar starten doen we dus in Brussel. Onze stad heeft echt veel meer zichtbare en kwaliteitsvolle fietspaden nodig. 40% van de Brusselse gezinnen heeft minstens één fiets thuis, maar de meesten durven die niet gebruiken omdat ze nergens een degelijk fietspad zien.

Welke buurt, welke straat zou je meteen willen voorzien van fietspaden?

Ik richt me in eerste instantie tot de gewestwegen en tot de grote assen. Dat je op de kleine ring rond Brussel nog altijd niet veilig kunt fietsen, vind ik echt ongelofelijk. Ook de middenring – Van Praet, Lambermont, Montgomery, Generaal Jacques – moet als grote as een veilig fietspad hebben. Plaatsen waar je leven riskeert of mensen ontmoedigt om op de fiets te springen, moeten echt verdwijnen. Heel persoonlijk – en ik denk dat iedereen wel zo’n straat in zijn achterhoofd heeft – wil ik ook graag kunnen fietsen op de Brabantstraat. Dat er wel plaats is voor twee rijstroken parkeerplaatsen en tweerichtingsverkeer, maar niet voor een fietspad, geloof ik niet. Ik hoop dat een rechter mij op een dag gelijk gaat geven over al die frustraties.

Hoeveel fietspaden (kilometers, straten,…) zouden kunnen afgedwongen worden?

Daar kan ik vandaag nog geen antwoord op geven. Maar als ik beoogde doelbedrag van 5.500 euro bijeenkreeg, dan beloof ik alvast 550 meter ‘symbolisch’ fietspad. Al is dat eigenlijk wel heel weinig, bedenk ik nu. Veel, dus.

Geloof je dat Brussel ooit op ‘het niveau’ van de meeste Nederlandse steden zal komen? 

Ik denk dat we best beginnen met naar Brussel zelf te kijken, en dat we het met iedereen eens moeten over het feit dat het hier een stuk beter kan als het op fietsinfrastructuur en fietsveiligheid aankomt. Als ik enkele maanden geleden een Brussels parlementslid nog hoor zeggen “dat die fietsers nu stilaan genoeg fietspaden hebben gekregen” en dat de aanleg van fietspaden aan de oorzaak liggen van de fileproblemen in onze stad, dan word ik kwaad en besef ik dat er nog veel werk is. Ik denk ook dat het moeilijk is om over Brussel in algemene termen te spreken. We moeten een visie hebben op hoe we ons op een gemakkelijke manier van punt A naar B kunnen bewegen binnen Brussel, maar ook tussen Brussel en de rand rond Brussel. Fietsen in het zuiden en in het centrum van Brussel, is iets anders dan fietsen van het zuiden naar het noorden bijvoorbeeld. Zelf vind ik de fiets het verplaatsingsmiddel bij uitstek, om de gekende redenen: fietsen gaat snel, is gezond en goedkoop, en is niet belastend voor het milieu. Maar elke straat, wijk of fietsas heeft zijn specificiteit, al moeten we het met iedereen over één ding toch eens zijn: er moeten meer veilige fietspaden komen. Brussel blijft ook stad met meer dan 1 miljoen inwoners, waar veel functies en mensen moeten samenleven. Vergelijken met veel kleinere steden als Gent, Amsterdam, Kopenhagen, … gaat dus eigenlijk niet helemaal op.

HET PROJECT IS ONDERTUSSEN HELEMAAL GEFINANCIERD, MEER UPDATES VOLGEN LATER