Mobiliteit

Wanneer investeren in publieke ruimte “pestgedrag” wordt by Kwinten Lambrecht

Deze bijdrage verscheen eerder op de MO* Magazine / Zeronaut blog.

Met wat vertraging volgt onze hoofdstedelijke regering het voorbeeld van Kopenhagen, Antwerpen, Gent en Namen om een stad op mensenmaat te realiseren door te investeren in de publieke ruimte. ‘Pestgedrag en een ware nachtmerrie voor autobestuurders’, verklaart Els Ampe in de Franstalige krant L’écho. Brussels fietsactivist en blogger Kwinten Lambrecht dient haar van antwoord. 

De Brusselse Schepen van Mobiliteit, Els Ampe (Open VLD) heeft de pers weer gehaald. Na haar ongelukkige passage in het gerenommeerde en internationale blad ‘The Wall Street Journal’, waar ze van leer ging tegen de ‘anti-auto lobby’, neemt ze de zogenaamde anti-auto politiek van de minister van mobiliteit Pascal Smet (sp.a) van de Brusselse Regering onder vuur in L’Echo.

Ampe hekelt de grote infrastructuurwerken ten voordele van de zachte weggebruiker. Die noemt ze een ‘ware nachtmerrie’, ‘te duur’. Zij geeft zelfs aan dat ze de burgers die een klacht bij de Raad van State hebben ingediend tegen de geplande heraanleg van een drukke laan, zal steunen.

Van autostad naar mensenstad

Het moet gezegd worden: wanneer je vandaag door Brussel kuiert heb je de indruk dat de hele stad in de stelling staan. In Jette wordt de tram naar het Universitair Ziekenhuis doorgetrokken, de voetgangerszone wordt heraangelegd, de Ninoofsepoort krijgt een park, de Franklin Rooseveltlaan krijgt fietspaden, enzoverder.

Fijn is het niet, zo met uw bolide in de file staan terwijl de potentiële snelheid van uw stalen ros veel hogere toppen zou kunnen scheren. Een duidelijk signaal is het wel; er wordt namelijk gewerkt aan de evolutie van een stad op auto-maat naar een stad op mensenmaat.

Steden zoals Kopenhagen zijn er al tientallen jaren mee bezig, die mens centraal stellen in stedelijke vormgeving. En ook steden dichter bij huis zoals Gent, Antwerpen of Namen volgen diezelfde trend.

Nu er eindelijk ook in Brussel — weliswaar met de nodige hakken en stoten en Belgische wafelijzers — werk wordt gemaakt van een globaler stedelijk mensenplan, valt Schepen Ampe de Brusselse Regering aan door de broodnodige werken te bestempelen als ‘pestgedrag’. Te weten: Haar Open VLD neemt deel aan de Brusselse regering en Els Ampe is zelf fractieleider voor de partij in het Brusselse parlement.

Ultieme vrijheid

©  Floris Van Cauwelaert

© Floris Van Cauwelaert

Jarenlang en onder verschillende coalities veranderde er niets in Brussel. Inwoners van deze stad worden letterlijk gepest door het gebrek aan publieke ruimte in arme buurten, het gevecht dat je als fietser moet aangaan op de ontbrekende infrastructuur, de smalle voetpaden die eigenlijk boulevards zouden moeten zijn. Wie anno 2016 dus aan de hegemonie van de auto wil raken is een pestkop, “Het moet stoppen”, stelde Ampe zelfs in L’Echo.

‘De auto is de ultieme vorm van vrijheid’, zegt men wel eens. Laat net dat een voorbijgestreefd ideaal van de auto-industrie zijn. De auto zorgt helemaal niet voor meer vrijheid: we werden jarenlang belazerd met dieselgate-leugens, waardoor de longen en bloedvaten van onze kinderen er nog net iets zwarter gaan uitzien, de auto maakt lawaai en neemt uitzonderlijke grote delen van onze ruimte in.

Je zou kunnen stellen dat ’s ochtends in de file meegillen met ‘Dancing Queen’ de ultieme vorm van vrijheid is, maar na alles wat we weten over de nefaste gevolgen is het stalen ros de ultieme vorm van egocentrisme geworden.

Hoe ver reikt de ambitie?

Mevrouw Ampe beweerde trouwens in eerdere artikels en interviews dat ze wél een voorstander van de fiets is. Nu, indien we ‘haar werven’ onder de loep nemen zien we dat de voetgangerszone er nog steeds als een braakliggend terrein bijligt.

Nadat bleek dat de standaardprocedure rond de publieke bevraging niet gevolgd werd, kregen enkele handelaars gelijk en ligt de boel sindsdien stil.

Ook van de beloofde ‘3.000’ meter fietspaden, niet meer dan geschilderde witte strepen op asfalt, blijft niet veel meer over. Systematisch zijn in de binnenstad stukken fietspad weggeschraapt en vervangen door suggestiestroken: kijk naar de Zuidstraat, Lemonnierlaan, Adolphe Maxlaan en Duquesnoystraat.

‘Pestgedrag’, moet mevrouw Ampe gedacht hebben, en zo werd de stadstoekomst weer een kopje kleiner gemaakt. Ook de daadkracht van de fietsbrigade, die consequent de fietspaden in Brussel bewaakt, werd hierdoor ondermijnd aangezien fietssuggestiestroken geen wettelijke grondslag hebben.

Verder blinkt Mevrouw Ampe uit in het aanbieden van parkingruimte in de Brusselse Vijfhoek. Over de vijf geplande splinternieuwe parkings is nog niets bekend. Misschien hebben ook de parkingbedrijven door dat gedeelde mobiliteit voor de deur staat en autobezit binnenkort ‘not done’ is.

Is deze maatschappelijke evolutie ook pestgedrag, mevrouw Ampe?

'Doe iets aan lelijke Villo's en lege standplaatsen' by Kwinten Lambrecht

© Anja Galicia

© Anja Galicia

Naar aanleiding van de blog post die ik samen met mijn broer Ruben schreef, vroeg Brussel Deze Week me om een opiniestuk te schrijven over Villo. Hieronder vind je de volledige tekst terug. PS: we hebben trouwens nooit wat van JCDecaux gehoord, ook niet wanner we de taalfouten op hun website aangeduid hadden.

Enkele weken geleden stond in deze krant letterlijk te lezen dat het slechte weer Villo heel wat parten heeft gespeeld. Welnu, de weerman mag niet de schuld krijgen van een falend, maar potentieel sterk merk, vindt Kwinten Lambrecht, die heel wat suggesties voor het deelfietsensysteem heeft.

Ik moet op een afspraak zijn. De volgende bus is er pas over een kwartier en er is geen metrostation te bespeuren, zoals wel vaker in Brussel. Ik spring op een Villo deelfiets, maar dan begint het te regenen... Teleurgesteld parkeer ik de fiets en besluit te voet verder te gaan. “Eureka, het ideale scenario”, moeten ze bij Villo gedacht hebben, “laten we regenachtig België als hoofdreden geven voor het slabakkende gebruik van onze service.”

Fietsen is in Brussel de snelste manier om je te verplaatsen van A naar B. Met Villo hoef je je geen zorgen te maken over je fietsslot, en hoef je die verdomde heuvel niet meer op te sjokken achteraf. Deelfietsen wakkeren in vele steden een beweging aan die veel verder reikt dan enkel fietsen as such. Villo biedt inwoners een milieuvriendelijk alternatief dat er tevens voor zorgt dat publieke ruimte totaal anders wordt ervaren en genoten.

De slechte staat van de fietsen daarentegen is een vaak voorkomend probleem. Voor velen klinkt het waarschijnlijk niet onbekend in de oren dat er wel eens een pedaal afbreekt, een spatbord hapert, een zadel naar beneden schuift, een rem tegen het wiel blijft plakken. Na een slechte ervaring op weg naar bijvoorbeeld Kunst-Wet of het Park van Vorst weet je het wel: de volgende keer terug met het openbaar vervoer. À propos, je moet al Planckaert-kuiten hebben om met de Villo-tank een heuvel te trotseren. Daarom lijkt het aangewezen om ofwel de fietsen minder zwaar te maken, ofwel te experimenteren met semi-elektrische fietsen. Al blijft dat waarschijnlijk een toekomstdroom.

Stadssnelwegen
Data zijn het nieuwe goud, wordt door technerds van Google en Facebook geopperd. Gelijk hebben ze, door middel van data analyses kunnen problemen worden opgespoord en opgelost. De MIVB bijvoorbeeld analyseert het Mobib-gebruik op al haar lijnen om zo de voertuigfrequentie of het tijdsschema aan te passen. Bij Villo hebben ze dat nog niet zo goed begrepen. De Zuidmarkt, een evenement dat altijd op hetzelfde moment plaatsvindt, wordt overstelpt met deelfietsen tussen 8 en 14 uur. Iemand moet toch zien dat station Kunst-Wet leeg is (en blijft) op werkdagen vanaf 16 uur? Ook wanneer een station al een twee dagen leegstaat, wordt het dan geen tijd om het te hervullen?

De data van duizenden Villogebruikers, en hun routes, zijn gratis te raadplegen en toch slaagt men erin om er geen gebruik van te maken. Probeer Villo maar eens te bellen in het weekend of na de kantooruren wanneer je lek bent gereden in Ter Kamerenbos: computer says no. Ook de Facebookpagina, een medium waar meer en meer mensen gebruik van maken om gehoord te worden, was in augustus met vakantie, zo stond te lezen. Daar gaan als digital native mijn haren van rechtstaan.

Volgens Benjamin Barber, politicoloog en stadsonderzoeker, komen innovaties zoals deelfietsensystemen voort uit communicatie en niet zozeer op basis van wetgeving. Dit zou betekenen dat het Villo zo vrij straat om te ‘spieken’ bij andere steden en van de best practices te leren. Sinds de lancering van de New York Citi Bikes in 2013 is het concept een bloeiend succes. Maar ook dichter bij huis in Lyon, de stad die vaak vergeleken wordt met Brussel, ziet de situatie er helemaal anders uit. De fietsen zijn licht, het netwerk bereikbaar en het abonnement is geïntegreerd in de Lyon City Card, de toeristenpas van de stad. Ook al eens aan toeristen proberen uitleggen hoe Villo nu precies werkt? Well, actually…

Terwijl ze in Antwerpen nota bene op een wachtlijst moeten staan voor een ‘Velo’, stagneert het gebruik ervan in Brussel. Is Villo wel cool genoeg? Neen, de fietsen zien er niet hip uit. Dus moet je je als organisatie of/en Gewest afvragen hoe je meer mensen op de deelfiets krijgt. Brusselaars moeten fier zijn op de fiets waar ze op rijden. JCDecaux moet z’n stoute schoenen aantrekken door bijvoorbeeld een ontwerpwedstrijd te organiseren voor een hippe stadsfiets. Of waarom vragen we Bonom – de graffitikunstenaar - niet om bepaalde stations te voorzien van een knap laagje verf? Van positief vandalisme gesproken. Aan creativiteit geen gebrek in Brussel, en wat schoon is wordt bemind.

Uiteraard kan één organisatie alleen het Gewest niet doen fietsen. Brussel heeft een heuse infrastructuurachterstand opgelopen doorheen de jaren, door gebrekkige Gewestplanning maar ook door het njet van gemeentebesturen – zo getuigt de late introductie van Villo in een aantal ‘gegoede’ gemeenten. Voor heel wat inwoners is fietsen tout court geen optie, ze hebben schrik. Ikzelf ben ook bang; van de scheldpartijen, de optrekkende auto’s, de ongeduldige chauffeurs en de stadssnelwegen. Het Gewest heeft een heuse achterstand weg te werken op vlak van zachte mobiliteitsvoorzieningen en Villo kan hierbij een grote rol spelen.

Mobiliteit staat niet stil, mobiliteit doet een stad leven. Wanneer ook de deelfiets er de brui aan geeft, wordt Brussel een werkstad en geen leefstad. Dus, Villo, schouders recht, opgeheven hoofd en trappen maar.

Kwinten Lambrecht,
Brussel-Stad
www.lambyk.com

Open brief van de de EU Cyclists' Group en Ouders van Verongelukte Kinderen by Kwinten Lambrecht

Verkeersveiligheid in België loopt twintig jaar achter. Tijd voor een inhaalbeweging en een cultuuromslag!

In 2012 stierven er meer dan twee keer zoveel mensen op de weg in België per inwoner dan in Zweden, Denemarken, Nederland, Ierland en het VK. Als België even veilig was als het VK waren er 450 mensen minder gestorven. België haalt amper het verkeersveiligheidsniveau van het VK in 1993 of Zweden in 1994. België loopt dus twintig jaar achter.

Ondanks de slechte situatie en alle goede voorbeelden in onze buurlanden, maakt België zelfs geen inhaalbeweging. Vergeleken met de 28 EU lidstaten staat België op de 20ste plaats als het gaat om de daling van het aantal verkeersdoden per inwoner tussen 2002 en 2012.

Het is duidelijk tijd voor een inhaalbeweging en een cultuuromslag. Een zaak kan onmiddellijk verbeterd worden: het aankondigen van flitslocaties. Zowel commerciële als publieke radiostations kondigen snelheidscontroles aan en lezen ook de flitspaallocaties af die hun luisteraars door sms-en. Luisteraars helpen om boetes te ontwijken draagt bij aan een tolerantie voor te snel, en dus gevaarlijk, rijden.

Zeker voor een openbare omroep is het compleet onaanvaardbaar dat nota bene belastinggeld wordt gebruikt om mensen te helpen ongestraft de wet te overtreden. De radio waarschuwt toch ook niet voor ‘inbraakcontroles’. Wij roepen daarom alle radiostations op om onmiddellijk te stoppen met het melden van snelheidscontroles, alcoholcontroles en flitspalen. Dit kan helpen om de cultuur van te hard rijden en teveel verkeersdoden door te breken.

De politie zelf moet ook stoppen met aankondigen waar en wanneer ze snelheids- en alcoholcontroles gaan uitvoeren. De huidige boodschap is absurd: “Pas op mensen! We gaan heel eventjes op één plek de wet toepassen. Maar daarna houden we er weer meteen mee op.” Zo’n dubbelzinnige aanpak werkt niet. In 2010, gaf 2% van de bevolking van Zweden toe in de voorbije maand onder invloed te hebben gereden, in België was dat 25%.

Als de politie en de politiek bezorgd zijn over het maatschappelijk draagvlak, dan moeten ze snelheid en alcohol controles expliciet inzetten op plaatsen waar veel ongelukken gebeuren en waar kinderen, voetgangers en fietsers gevaar lopen. Om gevaarlijk gedrag te bestrijden moet eerst de pakkans omhoog, in Nederland is die vier keer groter. De ‘ik flits mee’ actie toont juist aan dat er een groot draagvlak bestaat voor meer controles. Maar zelfs met een grote flitsactie elk weekend zou de pakkans nog altijd een derde van die in Nederland zijn. Hoge maar sporadische boetes zijn onrechtvaardig, worden zelden betaald en veranderen gedrag niet. Een rijbewijs met punten zou, zo blijkt ervaringen in ander landen, ook helpen. De drempel om een rijbewijs af te pakken is op dit moment te hoog.

Radiostations, politie en politici in de naam van de honderden onnodige verkeersdoden in België, word wakker en neem actie!

Getekend door:

Ouders van Verongelukte Kinderen vzw www.ovk.be
EU Cyclists’ Group www.eucg.eu

 

Referenties:
Cijfers over verkeersdoden per inwoner:
http://ec.europa.eu/transport/road_safety/pdf/observatory/historical_evol_popul.pdf

Cijfers over alcoholcontroles:
http://bivv.be/frontend/files/userfiles/files/SoPaROI%20_NL.pdf
http://www.attitudes-roadsafety.eu/index.php?eID=tx_nawsecuredl&u=0&file=uploads/media/Sartre-4-report.pdf&t=1397256754&hash=dbb4ca888467504c3aed7cd12d579e99
http://www.druid-project.eu/Druid/EN/deliverales-list/downloads/Deliverable_2_2_3_Part1.pdf?__blob=publicationFile

Cijfers over de pakkans:
http://www.rapportannuel.policefederale.be/traffic-nl.php
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/02/07/overtredingen-2013-wet-administratiefrechtelijke-handhaving-verkeersvoorschriften.html

Snelheidscontroles helpen:
http://www.racfoundation.org/media-centre/speed-camera-transparency-data