zachte mobiliteit

Wanneer investeren in publieke ruimte “pestgedrag” wordt by Kwinten Lambrecht

Deze bijdrage verscheen eerder op de MO* Magazine / Zeronaut blog.

Met wat vertraging volgt onze hoofdstedelijke regering het voorbeeld van Kopenhagen, Antwerpen, Gent en Namen om een stad op mensenmaat te realiseren door te investeren in de publieke ruimte. ‘Pestgedrag en een ware nachtmerrie voor autobestuurders’, verklaart Els Ampe in de Franstalige krant L’écho. Brussels fietsactivist en blogger Kwinten Lambrecht dient haar van antwoord. 

De Brusselse Schepen van Mobiliteit, Els Ampe (Open VLD) heeft de pers weer gehaald. Na haar ongelukkige passage in het gerenommeerde en internationale blad ‘The Wall Street Journal’, waar ze van leer ging tegen de ‘anti-auto lobby’, neemt ze de zogenaamde anti-auto politiek van de minister van mobiliteit Pascal Smet (sp.a) van de Brusselse Regering onder vuur in L’Echo.

Ampe hekelt de grote infrastructuurwerken ten voordele van de zachte weggebruiker. Die noemt ze een ‘ware nachtmerrie’, ‘te duur’. Zij geeft zelfs aan dat ze de burgers die een klacht bij de Raad van State hebben ingediend tegen de geplande heraanleg van een drukke laan, zal steunen.

Van autostad naar mensenstad

Het moet gezegd worden: wanneer je vandaag door Brussel kuiert heb je de indruk dat de hele stad in de stelling staan. In Jette wordt de tram naar het Universitair Ziekenhuis doorgetrokken, de voetgangerszone wordt heraangelegd, de Ninoofsepoort krijgt een park, de Franklin Rooseveltlaan krijgt fietspaden, enzoverder.

Fijn is het niet, zo met uw bolide in de file staan terwijl de potentiële snelheid van uw stalen ros veel hogere toppen zou kunnen scheren. Een duidelijk signaal is het wel; er wordt namelijk gewerkt aan de evolutie van een stad op auto-maat naar een stad op mensenmaat.

Steden zoals Kopenhagen zijn er al tientallen jaren mee bezig, die mens centraal stellen in stedelijke vormgeving. En ook steden dichter bij huis zoals Gent, Antwerpen of Namen volgen diezelfde trend.

Nu er eindelijk ook in Brussel — weliswaar met de nodige hakken en stoten en Belgische wafelijzers — werk wordt gemaakt van een globaler stedelijk mensenplan, valt Schepen Ampe de Brusselse Regering aan door de broodnodige werken te bestempelen als ‘pestgedrag’. Te weten: Haar Open VLD neemt deel aan de Brusselse regering en Els Ampe is zelf fractieleider voor de partij in het Brusselse parlement.

Ultieme vrijheid

©  Floris Van Cauwelaert

© Floris Van Cauwelaert

Jarenlang en onder verschillende coalities veranderde er niets in Brussel. Inwoners van deze stad worden letterlijk gepest door het gebrek aan publieke ruimte in arme buurten, het gevecht dat je als fietser moet aangaan op de ontbrekende infrastructuur, de smalle voetpaden die eigenlijk boulevards zouden moeten zijn. Wie anno 2016 dus aan de hegemonie van de auto wil raken is een pestkop, “Het moet stoppen”, stelde Ampe zelfs in L’Echo.

‘De auto is de ultieme vorm van vrijheid’, zegt men wel eens. Laat net dat een voorbijgestreefd ideaal van de auto-industrie zijn. De auto zorgt helemaal niet voor meer vrijheid: we werden jarenlang belazerd met dieselgate-leugens, waardoor de longen en bloedvaten van onze kinderen er nog net iets zwarter gaan uitzien, de auto maakt lawaai en neemt uitzonderlijke grote delen van onze ruimte in.

Je zou kunnen stellen dat ’s ochtends in de file meegillen met ‘Dancing Queen’ de ultieme vorm van vrijheid is, maar na alles wat we weten over de nefaste gevolgen is het stalen ros de ultieme vorm van egocentrisme geworden.

Hoe ver reikt de ambitie?

Mevrouw Ampe beweerde trouwens in eerdere artikels en interviews dat ze wél een voorstander van de fiets is. Nu, indien we ‘haar werven’ onder de loep nemen zien we dat de voetgangerszone er nog steeds als een braakliggend terrein bijligt.

Nadat bleek dat de standaardprocedure rond de publieke bevraging niet gevolgd werd, kregen enkele handelaars gelijk en ligt de boel sindsdien stil.

Ook van de beloofde ‘3.000’ meter fietspaden, niet meer dan geschilderde witte strepen op asfalt, blijft niet veel meer over. Systematisch zijn in de binnenstad stukken fietspad weggeschraapt en vervangen door suggestiestroken: kijk naar de Zuidstraat, Lemonnierlaan, Adolphe Maxlaan en Duquesnoystraat.

‘Pestgedrag’, moet mevrouw Ampe gedacht hebben, en zo werd de stadstoekomst weer een kopje kleiner gemaakt. Ook de daadkracht van de fietsbrigade, die consequent de fietspaden in Brussel bewaakt, werd hierdoor ondermijnd aangezien fietssuggestiestroken geen wettelijke grondslag hebben.

Verder blinkt Mevrouw Ampe uit in het aanbieden van parkingruimte in de Brusselse Vijfhoek. Over de vijf geplande splinternieuwe parkings is nog niets bekend. Misschien hebben ook de parkingbedrijven door dat gedeelde mobiliteit voor de deur staat en autobezit binnenkort ‘not done’ is.

Is deze maatschappelijke evolutie ook pestgedrag, mevrouw Ampe?

5 communicatietips voor handelaars in de voetgangerszone by Kwinten Lambrecht

Ik schreef een artikel in het Engels over de 5 tips voor handelaars 'in case of pedestrianisation'. BrusselBlogt.be was zo vriendelijk om deze post te vertalen. Je vindt ze integraal hieronder! Ik kwam trouwens ook op radio BRUZZ om de vijf tips nog wat verder toe te lichten.


Talrijke handelaars geven de nieuwe voetgangerszone in Brussel de schuld van hun dalende inkomsten. De piétonnier wordt vaak gepercipieerd als het apocalyptische monster dat Brussel de dood in jaagt. De waarheid is dat we geconfronteerd werden met de ‘lockdown’, de aanslagen, een veel lager aantal toeristen dan gewoonlijk, enzovoort. Vanuit communicatiestandpunt is de Stad Brussel er duidelijk niet in geslaagd om te voldoen aan de verwachtingen van veel Brusselaars en handelaars. Het lijkt alsof er geen communicatieplan aan het project voorafging en dat breekt ons nu zuur op.

De handelaars zijn erg ontevreden. Dat is gedeeltelijk te begrijpen, maar ze hebben ook zelf de verantwoordelijkheid om te communiceren over de metamorfose in het centrum van Brussel. Stel je voor dat ik een webshop opende zonder reclame te maken via sociale media en Google Adwords? Ik zou binnen enkele weken failliet zijn.

1. Glimlach

Er heeft zich een belangrijke verandering voorgedaan in je regio, je stad? Glimlach! Laat je klanten zien dat je het project ondersteunt. Deel bloemen uit op de dag van de grote opening en leg aan je trouwe klanten uit hoe ze hun favoriete winkel gemakkelijk kunnen bereiken.

2. Klaag niet

Wat is er vervelender dan mensen die over alles de hele tijd klagen? Blijf positief.  Ga op zoek naar oplossingen samen met de Stad Brussel (die een enorme fout heeft begaan om helemaal niet effectief te communiceren over de voetgangerszone). Maar laat je niet meeslepen door haat en woede, omdat je daarmee mensen zult afschrikken.

3. Denk visueel

Maak een folder om uit te leggen wat er gaat veranderen of wat er veranderd is in het gebied. Geef je etalage extra zichtbaarheid door uit te pakken met een aantal leuke slogans of zinnen zoals  ‘De coolste T-shirts van #pietonnierbxl’.

4. Geef aanmoedigingen

Betaal het parkeerticket van je klanten terug. Waarom zou je niet proberen om het kortingsbonnetje te voorzien van het logo van je winkel, zodat je klanten je zullen herinneren? Een vorm van partnerschap kan gemakkelijk opgezet worden met parkinguitbaters. Als alternatief kun je de mensen die komen met de fiets of het openbaar vervoer een korting van 5 à 10 procent geven op hun aankoop.

5. Investeer in digitale communicatie

Een investering van 100 euro per maand in betaalde reclame kan al het verschil maken. Adverteer naar je (potentiële) klanten hoe ze je kunnen bereiken en verspreid positieve vibes via sociale media en Google Adwords. Een minimale inspanning kan je helpen om je omzetcijfers weer te doen stijgen. Kledingzaak Privejoke levert bijvoorbeeld uitstekend werk op dat vlak. Het is de enige handelszaak in het centrum waarvan ik al advertenties zag passeren.

Extra: Vraag het aan je collega’s

Vraag handelaars in andere delen van de stad wat ze hebben ondernomen toen hun straat werd omgetoverd in een voetgangerszone. De Grasmarkt is bijvoorbeeld al meer dan vier jaar autovrij nu, en de winkels doen er gouden zaken. En hoe zit het met handelaars uit andere steden, zoals Gent en Namen? Wat hebben ze gedaan om te anticiperen op het voetgangersgebied?

De loopgravenoorlog pro/contra Piétonnier moet stoppen. Het is tijd voor handelaars, burgers én het stadsbestuur om aan één zeel te trekken en om de negatieve beeldvorming te veranderen van het project dat de kwaliteit van ons leven zal doen toenemen. Klagen zal ons alleen maar minder aantrekkelijk maken!

Bikes vs Cars screening (****) by Kwinten Lambrecht

"It's not a war, it's a city". Die slagzin blijft me bij na het zien van Bikes vs Cars. In de stad is zachte mobiliteit niet enkel 'bewegen' maar ook reageren, op je hoede zijn, frustratie hebben, als eerste denken. Steden staan onder enorme druk van gemotoriseerd verkeer, die vooral de afgelopen decennia een enorme vlucht gekregen heeft. De auto betekende vrijheid van 'beweging' en dat zullen we geweten hebben.

Nu we met mondjesmaat aan het terugkeren zijn op de idee dat alles makkelijk bereikbaar moet zijn op maat van de wagen barst de strijd tussen fiets en auto helemaal los. Beslissingen die nu genomen worden zullen de toekomst van steden voor tientallen jaren bepalen, we staan dus op een kantelpunt.

Van dat kantelpunt is in Bikes vs Cars nog geen sprake. De documentaire van Fredrik Gertten, die mede door crowdfunding via Kickstarter mogelijk gemaakt werd, schetst een zeer somber beeld van de stedelijke mobiliteit. De case studies zijn dan ook illustratief voor de manier waarop steden werden gebouwd en omgebouwd om de auto-expansie te omarmen. 

Over Los Angeles komen we bijvoorbeeld te weten dat de stad vroeger één van de best uitgebouwde publiek transportsystemen had. Dit veranderde wanneer General Motors de hele boel eigenhandig opkocht en beetje-bij-beetje het openbaar vervoer een halt toeriep. Ook een gigantische fietsbrug moest eraan geloven. In Toronto veegde voormalig Burgemeester en dorpsgek Rob Ford eigenhandig de fietspaden weg en in Sao Paulo sterft iedere week iemand op een fiets. Tussendoor wordt het contrast met Kopenhagen in de verf gezet, door de stad in beeld te brengen samen met een taxichauffeur, wat uiteraard heel leuke beelden en quotes oplevert. 

De docu is een bevestiging van de heersende strijd in de stad. Ze geeft ietwat te weinig maakbare oplossingen, want eerlijk, Kopenhagen halen we nooit meer in, maar Gertten slaagt er wel in om de huidige situatie op een 'eye-opening' manier in beeld te brengen: de auto-supprematie, lobbying, gekke politici en de politieke moed die ontbreekt, niet het geld of de middelen... 

Afsluiten doe ik graag met "You own a car, not the street"

Ride on!